مروری بر کتاب «از نیل تا همهش» نوشته بهزاد توفیقفر
شجرهنامه حرامزادهها
محمد کورهپز:
تا به حال هیچ کتابی ندیده بودم که توانسته باشد تاریخ ناگوار فلسطین را به زبان طنز بازخوانی کند. یعنی ابتدا تصور میکردم که از دل این همه درد و رنج، نمیشود به روایتی طنزآمیز رسید. اما «از نیل تا همهاش» نشان داد این کار دشوار، شدنی است.
خیلی از ماها چون مرتبا تصاویر جنایات اسرائیل را از رسانهها مشاهده میکنیم، دچار یک جور توهم دانایی شدهایم و فکر میکنیم از تاریخ فلسطین هم اطلاع کافی داریم؛ ولی در عمل گاهی در این زمینه در برابر سادهترین شبهات هم کم میآوریم. چون واقعیت این است که مقدمات تاریخی این مسئله به خیلی سال پیش باز میگردد و ما اطلاع اندکی از آنها داریم.
ماجراهای امروز فلسطین ریشه در اتفاقاتی دارد که بعضیهایشان از 100 یا 150 سال پیش به مرور رخ داده و مثل یک زنجیره به تاسیس دولت غاصب اسرائیل در سال 1948 منتهی شدهاند. از آنجایی که –خودتان بهتر میدانید- خواندن این متون تاریخی در حوصله اغلب افراد نمیگنجد، لذا بهزاد توفیقفر در این کتاب کوشیده تا خلاصهای از این ریشههای تلخ تاریخی را با زبان شیرین طنز برای مخاطب بازگو کند.
کتاب در هشت فصل به بازخوانی اتفاقات منجر به تاسیس اسرائیل و نیز اتفاقات مهم بعد از تاسیس این رژیم پرداخته و در حجمی جمع و جور (حدود 160 صفحه) اهم مسائل تاریخی را آمیخته با شوخی و خنده برای خواننده روایت میکند. اینکه وضعیت یهودیها در اروپا و وضعیت فلسطین در آسیا به چه شکل بود و سیاستمداران غربی و سرمایهداران یهودی با چه اهداف، مقدمات و تمهیداتی یهودیها را به غرب آسیا کوچ دادند و در بدو ورود و بعد از آن چه کردند و ...
«از نیل تا همهاش» برای بیان این مسائل مخاطب را به دورههای تاریخی خیلی دورتر از زمان حال میبرد و وقایعی را که هر کدام به نوعی در تاسیس این رژیم غاصب موثر بودهاند بازگو میکند:
از کتاب:
«کارل هاینریش مارکس، اقتصاددان، تاریخدان، جامعهدان، نظریهدان، روزنامهدان، و سوسیایستدان آلمانی در آلمان و از مادری یهودی متولد شد. بعد از ازدواج، به دلیل نوشتههای سیاسیاش علیه آلمان و له انگلیس، به وی گفتند پاشو برو همون انگلیس و وی در آنجا با «انگلس» آشنا شد. این دو نفر در کتابخانه سلطنتی انگلستان نشستند و کلی نظریه انتقادی از خودشان درکردند که بعدتر شد همان کمونیسم. البته منظور اصلیشان این بود که دلایل نارضایتی کارگران را بررسی کنند و برای سرکوب ... نه ... چیز ... برای پاسخ مناسب به آنها راههایی را پیشنهاد دهند. این راهها را هم پیشنهاد دادند و جواب داد و هر پلیس ضد شورشی هم که برده، راضی بوده!
مارکس کتابی داشت به اسم مسئله یهود (1844م) که در آن بررسی کرده بود چگونه میتوان دولتی ساخت که یهودی نباشد و حتی مذهبی هم نباشد، اما یهودیان را بالاتر از بقیه اقشار جامعه قرار دهد! به شکلی که بقیه اقشار جامعه، زیر پای یهودیان یا حتی پایینتر قرار بگیرند. وی در این کتاب، نظریه ماتریالیسم تاریخی و سکولاریسم مادیگرایانه را با لیبرالیسم کاپیتالیستی، در یک ظرف تفلون ریخته و کمی دیالکتیک به آن افزود که به دلیل ضیق وقت، نظریه مذکور قبلا توسط «همکارانش» آماده شده و با یک وجب روغن، عرضه شد. امیدوارم لذت برده باشید.»
از جمله جذابیتهای این کتاب که به تازگی توسط انتشارات طنز میخ منتشر شده، پانوشتهای پر از نکته و البته بانمکی است که نویسنده به اکثر صفحات افزوده و حجم قابل توجهی از متن کتاب را نیز همین توضیحات تشکیل میدهند. اغلب مطالب هم با طنز و شوخیهای کلامی همراه شده و این باعث شده مخاطب از خواندن این کتاب که یک جور دورهای خلاصه از تاریخ است احساس خستگی نکند.
البته نکتهای هم هست که شاید برای بعضی خوانندهها منفی تلقی شود و آن واضح نبودن ارتباط برخی وقایع قدیمیتر تاریخی با مسئله صهیونیسم است. یعنی خواننده باید مطالب را سلسلهوار بخواند و در ذهن نگه دارد تا متوجه شود ربط فلان واقعه با تاسیس اسرائیل چیست.
گرچه همه مطالب در نهایت با موضوع فلسطین و صهیونیسم پیوند میخورند ولی عدم وضوح اولیه که در برخی از بخشها به چشم میخورد ممکن است برخی مخاطبان کمحوصلهتر را پس بزند.
نکته دیگر اینکه طنز و شوخیهای کتاب از نوع قهقههآور نیست و به طنز تلخ بیشتر گرایش دارد، هرچند نویسنده کوشیده دردناکی تاریخ فلسطین، کتاب را به یک طنز سیاه هم تبدیل نکند و لذا از سادهترین موقعیتها (در حد لقب افراد، لهجه گوینده و ...) هم برای خنده نشاندن به لب مخاطب استفاده برده است.
«از نیل تا همهاش» به ما میگوید که چه سلسله اتفاقاتی و با هدایت چه جریاناتی منجر به تشکیل رژیم صهیونیستی شد و عقبه این دولت نامشروع و حرامزاده به کجا میرسد. همچنین تا جایی که حجم کتاب اجازه داده، بخشی از جنایات این رژیم که کمتر در رسانهها به آنها پرداخته شده را بازگو کرده است که این نشان میدهد مطالعه و تحقیقات مفصلی پشت این اثر وجود داشته است.
با توجه به واکاوی تاریخی ماجرا، لازم است مخاطب «از نیل تا همهاش» مقدماتی از تاریخ معاصر را اطلاع داشته باشد لذا به نظر میرسد این کتاب برای نوجوانان چندان مناسب نیست. اما گروههای سنی بالاتر از اقشار مختلف میتوانند از خوانش آن لذت ببرند.
برای تهیه کتاب:
تلفن: 09966161792
پیامرسانها: mikh_foroush
