مروری بر کتاب «عربیکا» نوشته وحید یامین پور
به بلندای آسمان
معصومه وفایی:
آیا آنچه ما ازمفاهیم جنگ، ترور، مقاومت، کشور، مسلمان بودن در ذهن داریم، مردم لبنان هم دارند؟! سفرنامه خواندن یکی بهترین روشها برای رسیدن به پاسخ پرسشهای این مدلی است. البته نه هر سفرنامهای! سفرنامه جذاب دارای صداقت و صراحت، توصیف جزئیات، ساختار منظم، نظرات و برداشتهای شخصی، تصاویر و اسناد است.
درباره لبنان سفرنامههای متعددی نوشته شده که هر کدام از زاویهای به فرهنگ، سیاست، اقتصاد و... این کشور پرداختهاند از جمله سفرنامه "لبنان؛ سیاست، فرهنگ و تغییر" اثر امیرحسین اسبقی؛ کتاب "دوازده صفر سه" یکی دیگر از سفرنامههای لبنان است که نویسنده آن محمدصادق علیزاده است. او جهت رسانهای کردن مراسم تشییع شهید سیدحسن نصرالله به لبنان اعزام شده و تلاش کرده رویداد عظیم مقاومت را هرچه هنرمندانهتر، جامع و دقیقتر به خواننده نشان بدهد. "جاده کالیفرنیا" نوشته محمد علی جعفری هم سفرنامهای متفاوت درباره لبنان است؛ دیدار با خانوادههای کمتر شناخته شدهی شهدای حزبالله، همچنین مصاحبه با فلسطینیهای ساکن اردوگاههای لبنان این سفرنامه را متمایز کرده است. محمد حسین عظیمی هم کتابی با نام "در بازداشت حزبالله" درباره لبنان نوشته است. لبنان به عنوان کشوری در غرب آسیا، از شمال و شرق با سوریه، از غرب با دریای مدیترانه و از جنوب با فلسطین همسایه است. این کشور یکی از کوچکترین کشورهای دنیا محسوب میشود؛ بطوری که وسعت استان تهران ۱/۳ برابر کشور لبنان است.
"وحید یامین پور" نویسندهی رمانهای «نخل و نارنج» و «ارتداد» و سفرنامهی «کاهن معبد جینجا» که در سال ۱۳۹۹ به دلیل آثار پرفروش خود بهعنوان چهرهی سال هنر انقلاب انتخاب شد، با قلمی روان و البته عمیق و نکته سنج به لبنان سفر کرده و در سفرنامه "عربیکا"، نکات قابل تاملی از رویدادها و حوادث مهم آن دیار در اختیار مخاطب گذاشته است. در اولین جلسه رونمایی این کتاب یامین پور گفت: «ما اغلب با حقیقت آدمها روبرو نیستیم و باید دید چه اتفاقی بیفتد که ما به طور ناگهانی با این حقیقت حتی در مورد خودمان مواجه شویم. به تعبیر شهید آوینی "ما قبرستان نشین عاداتیم"»
عربیکا را انتشارات سوره مهر در ۲۰۰ صفحه چاپ کرده، سفرنامهای که درباره جنگهای ظالمانه، قیامها و ایستادگیهای با شكوه، مقاومتهای صبورانه و طولانی در برابر دشمنیهای بیپایان، شهادتهای تک به تک و یا دسته جمعی و البته ادامه یافتن مقاومت حتی در نبود رهبرانش توسط جوانانی که معروفاند به "حزب الله"
سر آغاز کتاب با این عنوان است: " من تنها ایرانی این پرواز هستم " . نویسنده در آن اشاره دارد به سفر خود در سالگرد شهادت سید مقاومت سید حسن نصرالله بپردازد. محور اصلی در فصل اول دیدار نویسنده با سید مقاومت است و البته در حواشی این فصل از انتفاضه دوم اقصی و درگیریهای ضاحیه و زندان خیام، سخن میگوید. در فصل دوم از عملیات غرورآفرین و دندان شکن طوفان الاقصی در مقابل بنی صهیون گفته و به دیدگاههای سید مقاومت در این باره می پردازد و در فصل سوم با عنوان "من پیش شما هستم ؛ در بیروت " به تبيين عشق خمینی در دل ضاحیه، جنگ و ویرانیها، انفجار پیجرها و مجروحیتها، موضع ایران در معرکه غزه و لبنان، سقف بلند آرزوهای جماعت لبنانی، تکرار داستان "گودال"؛ قتلگاه مردان خدا و اینکه "ایران" همواره برای مقاومت حکم ام القری را دارد، پرداخته شده است.
عربیکا با متنی بسیار روان و گیرا و جملاتی بسیار قابل فهم و بدون پیچیدگی، هر خوانندهای را به دنبال خود میکشاند تا به سرعت کتاب را به پایان برساند. البته در عین حال دارای محتوایی عمیق و متقن است، که مخاطب ترجیح میدهد به جای آنکه در خوانش خود سرعت داشته باشد، حتماً با تأمل و تفکر بیشتر خط به خط آن را مطالعه کند و با فراز و نشیبهایی که نویسنده خیلی زیبا و ماهرانه آن را نگاشته، همسفر او باشد چه در میانه راه؛ در هواپیما و چه در مقصد یعنی بیروت و ضاحیه. نویسنده، لبنان را آبستن حوادث گوناگون داخلی و خارجی معرفی میکند و علت اصلی آن را پیچیدگیهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی میداند و عنوان چنین شرایطی را "وضعیت موزائیکی اجتماعی" می گذارد. یامینپور توانسته میان روایت مستندگونه خود و تحلیلهای شخصی چنان تعادلی برقرار کند که خواننده به راحتی با جولان ذهن در میان متن کتاب، خود قضاوت کننده نهایی باشد.
در جایی از روایت درباره اشغالگری می گوید: «... با غصب و اشغال میتوان زمین را به چنگ آورد، اما "سکونت"چه؟ سکونت با امنیت روان و آرامش وجدان همراه است.»
از نکات جالب توجه استفاده نویسنده از تعابیر جذاب و استعارههایی است که روح مخاطب را نوازش میدهد و در او برای همراهی کشش ایجاد میکند. مثلا در توصیف مدیترانه میگوید: «مدیترانه، سبزآبی، در سکوت، ساحل را تماشا میکند. او دلبری عروس را به خاطر دارد.»
یامین پور خیلی خوب از پس معرفی افراد مختلف برآمده چه آنها که از سران مقاومت هستند و چه آنها که از فرزندان مقاومت هستند. مانند آنجا که می نویسد: «حسن که جوان تر از بقیه است، بعد از تمام شدن سیگارش پاسخ می دهد: «ایران سر مقاومته از این حاکمان عرب که بهترن» یا در جایی دیگر درباره امام موسی صدر چنین مینویسد: «او سقفی از آرمان بر سر این مردم بیسرپناه ساخت، سقفی بلند که باید روی پایشان میایستادند و قد میکشیدند.»
انسجام میان مطالب و اتقان موجود در آنچه که نویسنده نقل کرده سبب شده تا مخاطب با خیالی آسوده اتفاقات مهم این مقطع از تاریخ سیاسی لبنان را به عنوان یک مستند قابل روایت مورد استفاده و واگویی قرار دهد. از دیگرنکات قابل توجه در این کتاب تبیین "صبر استراتژیک جبهه مقاومت" چه در سطح رهبران و چه رزمندگان برای رسیدن به هدف نهایی و پرهیز از شتابزدگی در مقابل تحرکات وحشیانه صهیون است. به نظرم اینکه برای خیزهای بزرگ باید صبور بود و گذر از زمانی طولانی را تحمل کرد، حتی اگر مجبور باشی بهترین داشته هایت را از دست بدهی؛ جانت ، جان نزدیکانت، مال و املاکت اما به هیچ قیمت حریت و آزادگی و خاک خانه و وطن را از دست ندهی. این یعنی غروری افتخار آفرین و ستودنی. در واقع با خواندن این روایت یک بار دیگر درمییابیم پرچمی که به بلندای آسمان است نامش "مقاومت" است.
مخاطبان هدف کتاب "عربیکا" اگر به موضوعاتی همچون: مقاومت اسلامی، جنگهای خاورمیانه، تحولات لبنان، هویت شیعه و سفرنامههای اجتماعی-سیاسی علاقهمند هستند، انتخاب این کتاب میتواند انتخابی ایدهآل باشد.
