برترین مرورهای اولین دوره جشنواره مرورنویسی نقطه ریویو – شماره 9

مروری بر کتاب «همکار» نوشته فریدا مک فادن ترجمه مریم علیزاده میلانلو
وقتی کنجکاویتان گل می‌کند

مریم عرفانی‌فر:
اگر روزی ببینید همکارتان که نظم و دقت بسیار زیادی در ساعت ورود و خروجش به محل کار دارد غیبش زده چه فکری می‌کنید؟ حتماً خیلی نگران او می‌شوید، یا شاید هم بروید سراغش تا ببینید واقعاً چه اتفاقی برایش افتاده و اصل موضوع چیست؟
این موضوع به ظاهر ساده، دست‌مایه نویسنده معمایی‌نویسی همچون دکتر «مک فادن» شده است تا کتاب «همکار» را بنویسد. کنجکاوی همکار نسبت به همکاری که چندان هم رابطه دوستانه‌ای با او نداشت. آیا تا به حال برایتان پیش آمده که کنجکاوی ساده‌تان نسبت به این مسئله یا شخصی به دردسر بزرگی برای شما تبدیل شود؟ این اتفاق برای «ناتالی» افتاد زمانی که نسبت به غیبت «داون» کنجکاو شد. 
اگر به رمان‌های معمایی و جنایی علاقه دارید حتماً تا به حال نام «فریدا مک فادن» به گوشتان خورده است. نویسنده آمریکایی پرکاری که با نوشتن کتاب‌های پیچیده و رازآلود و پایان‌های غافل‌گیرکننده و غیرقابل حدس به شهرت رسیده است. نکته جالب درباره او این است که «فادن» پزشک متخصص در زمینه آسیب‌های مغزی هم هست و همین موضوع به نویسندگی‌اش بسیار کمک کرده است. او در اول مه 1980 در نیویورک متولد شد و در حال حاضر در بوستون زندگی می‌کند. 
به گفته خودش پزشکی به نویسندگی‌اش کمک زیادی کرده و دقتش را در نوشتن مطالب پزشکی بیشتر کرده است. در سال‌های اخیر فعالیت‌های پزشکی‌اش را کاهش داده تا بیشتر در زمینه نوشتن فعالیت کند. 
کتاب «خدمتکار» او فروش خوبی داشته و باعث شهرت روزافزونش شده است. اغلب آثارش با یک موقعیت ساده شروع می‌شود و کم‌کم‌ گره ایجاد شده و در نهایت رازی پنهان برملا می‌شود و درست در همان نقطه‌ای که خواننده تصور می‌کند همه‌چیز را فهمیده ورق برمی‌گردد و برداشت‌های قبلی او به کلی تغییر می‌کند. هنگام خواندن کتاب‌های این نویسنده، حسِ «بگذار ببینیم بعدش چه می‌شود» به شما دست می‌دهد، طوری که نمی‌توانید کتاب را روی زمین بگذارید و تا آخر پیش می‌روید. آثار این نویسنده به بیش از چهل و پنج زبان زنده دنیا ترجمه شده است. در ایران نشر کوله پشتی با ترجمه «مریم علیزاده میلانلو»  کتاب «همکار» را منتشر کرده و با استقبال خوبی هم از سوی مخاطبان مواجه شده است. مخاطب اصلی کتاب‌های فادن جوانان و نوجوانانی هستند که به ژانر معمایی علاقه دارند. 
و اما ماجرای اصلی کتاب، در یک شرکت تولید مکمل‌های غذایی اتفاق می‌افتد. دو زن به نام‌های داون شف و ناتالی فارل در محور ماجرا قرار دارند. به نظر من شخصیت داون به خوبی پرداخت شده است؛ چون اخلاق خاصی دارد. هم منزوی است، هم به لاک‌پشت‌ها علاقه زیادی دارد، هم بسیار منظم است. این خصوصیات متضاد برای خواننده کتاب می‌تواند جذاب باشد. شخصیت مرموز و تا حدودی باهوش داون از آن دست شخصیت‌هایی است که در ذهن خواننده می‌ماند. نقطه مقابل آن ناتالی است، زنی زیبا و جذاب و اجتماعی که ناخواسته پایش به ماجرای داون یعنی همان همکار عجیب و غریبش باز می‌شود. 
پیچش‌های داستانی در این کتاب به خوبی ایجاد می‌شود. درست در لحظه‌ای که خواننده احساس می‌کند، همه‌چیز تمام شد و موضوع روشن شده است، ناگهان ورق برمی‌گردد و جای قربانی و مقصر عوض می‌شود. غافلگیری برای مخاطب اتفاق می‌افتد و همین جا لذت خواننده از کشف اصل موضوع چند برابر می‌شود. 
شخصیت‌های داون و ناتالی را می‌توان شخصیت‌هایی چند لایه دانست که هرکدام بخش‌هایی تاریک و پنهان در وجودشان دارند که در پایان ماجرا برای ما مشخص می‌شود، زمانی که هر دوی آن‌ها نقاب‌های خود را کنار می‌زنند. 
از سوی دیگر نویسنده نشان می‌دهد رابطه نادرست والدین در زمان کودکی با فرزندی که به نحوی با دیگر همسالانش متفاوت است، سرآغاز ماجراهایی برایش می‌شود که تا حدودی حس ترحم ما را هم برانگیزد؛ ولی به‌تدریج که پیش می‌رویم می‌فهمیم که جریان به آن سادگی‌ها که ما فکر می‌کردیم نیست. در مجموع زخم‌هایی که فرد از همان دوران کودکی با خودش حمل می‌کند، گاهی موجب بروز چنان اعمال خشونت‌آمیز و عجیبی از سوی آن‌ها می‌شود که ابداً در ذهن هیچ‌کس نمی‌گنجد. با خواندن این کتاب می‌فهمیم حرف‌های ناگفته یا خشم فروخورده بالاخره روزی سر باز خواهند کرد. 
با همه این‌ نکاتی که اشاره کردم، برخی جزئیات که نویسنده در کتاب آورده تکراری به نظر می‌رسند که می‌توانستند به راحتی حذف شوند، بدون اینکه به اصل ماجرا خدشه‌ای وارد شود، هرچند در کتاب‌های جنایی و روانشناختی جزئیات معمولاً به صورت دقیق شرح داده می‌شوند. 
کلمات این نویسنده سخت و پیچیده‌ نیستند؛ ولی خواننده را با خود می‌کشند. آمارها نشان می‌دهند داستان‌های پرکشش مک فادن محبوبیتش را دو چندان کرده است و هنر نویسنده در وارد کردن قطره‌چکانی اطلاعات به خواننده به او در نوشتن آثارش کمک زیادی کرده است. باید اشاره کنم خواندن کتاب «همکار» او هم چندان خالی از لطف نیست و در نهایت اگر به داستان‌های جنایی و روانشناختی پیچیده علاقه داردید، این کتاب برای شما بسیار مناسب است و قطعاً خواندنش تجربه‌ای هیجان‌انگیز برایتان خواهد بود.